สสส. สำนัก 9 สนับสนุน ศวพช. มหาวิทยาลัยสยาม สานพลังสถาบันไทยเบิ้งโคกสลุงเพื่อการพัฒนา ต่อยอดทุนวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างกลไกช่างชุมชน บ้านปลอดภัย และธนาคารเวลา เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ
ศูนย์วิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (ศวพช.) มหาวิทยาลัยสยาม สะท้อนบทบาทสถาบันอุดมศึกษาในการนำองค์ความรู้และกระบวนการทางวิชาการไปหนุนเสริมการพัฒนาชุมชน ผ่านการดำเนินโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุระดับพื้นที่ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ (สำนัก 9) โดย ศวพช. มีบทบาทในการร่วมกำหนดกรอบการพัฒนา สนับสนุนกระบวนการเรียนรู้ และเชื่อมโยงประสบการณ์จากการปฏิบัติจริงของพื้นที่สู่การพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมสังคมที่ตอบโจทย์สังคมสูงวัย
หนึ่งในพื้นที่สำคัญของการดำเนินงาน คือ ตำบลโคกสลุง จังหวัดลพบุรี ซึ่งมีสถาบันไทยเบิ้งโคกสลุงเพื่อการพัฒนาเป็นองค์กรหลักในการออกแบบและขับเคลื่อนงานร่วมกับชุมชนและภาคีเครือข่าย โดยนำทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และศักยภาพของคนต่างวัยมาเป็นฐานในการพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและบริบทของชุมชน
จุดเด่นของการดำเนินงานคือการพัฒนานวัตกรรมสังคมจากการลงมือปฏิบัติจริงของคนในพื้นที่ อาทิ กลไก “ช่างชุมชน” ที่เชื่อมทักษะของคนในชุมชนกับการปรับปรุงบ้านให้ปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ การจัดทำฐานข้อมูลผู้สูงอายุเพื่อสนับสนุนการดูแลที่เหมาะสม การเสริมความรู้ด้านสุขภาพแก่สมาชิกครอบครัว ตลอดจนการขับเคลื่อนธนาคารเวลาเพื่อส่งเสริมการช่วยเหลือเกื้อกูลระหว่างคนต่างวัย และการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจให้แก่ผู้สูงอายุ
การดำเนินงานเหล่านี้สะท้อนแนวทางการพัฒนาที่ไม่ได้มองผู้สูงอายุเป็นเพียงผู้รับบริการ แต่เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุ ครอบครัว เยาวชน และคนในชุมชนร่วมกันเป็นผู้สร้างระบบดูแลและพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนเอง โดยใช้ทุนและความสัมพันธ์ที่มีอยู่ในชุมชนเป็นพลังขับเคลื่อน
ความก้าวหน้าดังกล่าวนำมาสู่การจัดงาน “มหกรรมพลังชุมชนรองรับสังคมสูงวัย ตำบลโคกสลุง” เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 ณ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยเบิ้งโคกสลุง จังหวัดลพบุรี โดยมีผู้นำชุมชน ผู้สูงอายุ เยาวชน และภาคีเครือข่ายจากกว่า 10 หน่วยงานเข้าร่วม เพื่อแลกเปลี่ยนบทเรียนและนำเสนอผลการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้วยพลังชุมชน
ภายในงานมีการแสดงรำโทนของเยาวชน การเยี่ยมชมฐานเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การนำเสนอผลการดำเนินงานและแผนยุทธศาสตร์ “สังคมสูงวัย อยู่ดี มีสุข ด้วยพลังชุมชนตำบลโคกสลุง” พร้อมรับฟังข้อเสนอแนะจากภาคีเครือข่าย ก่อนลงพื้นที่เยี่ยมชมบ้านปลอดภัยต้นแบบและร่วมสรุปบทเรียนเพื่อกำหนดแนวทางการดำเนินงานในระยะต่อไป
ผศ.ดร.เนตร หงษ์ไกรเลิศ จากศูนย์วิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยสยาม ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการสานพลังภาคีเครือข่ายและการนำบทเรียนจากการปฏิบัติจริงมาพัฒนาเป็นองค์ความรู้ เพื่อสนับสนุนให้ชุมชนสามารถต่อยอดนวัตกรรมสังคมที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ และเชื่อมโยงการดำเนินงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
บทบาทของ ศวพช. ในการดำเนินงานครั้งนี้ จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการประสานงานโครงการ แต่เป็นการทำหน้าที่ภาคีวิชาการที่ร่วมวางกรอบการพัฒนา หนุนเสริมกระบวนการเรียนรู้ และสนับสนุนการสังเคราะห์องค์ความรู้จากประสบการณ์จริงของพื้นที่ เพื่อให้ผลงานและนวัตกรรมสังคมที่พัฒนาโดยชุมชนสามารถนำไปใช้ประโยชน์ ต่อยอด และเป็นฐานความรู้สำหรับการพัฒนาแนวทางในพื้นที่อื่น
มหกรรมครั้งนี้สะท้อนศักยภาพของสถาบันไทยเบิ้งโคกสลุงเพื่อการพัฒนาและเครือข่ายชุมชนในการร่วมสร้างนวัตกรรมสังคมที่ตอบโจทย์สังคมสูงวัย ภายใต้วิสัยทัศน์ “พลังคน 3 วัย ขับเคลื่อนสังคมสูงวัย สู่ความสุขที่ยั่งยืน” พร้อมสะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยสยามในการเชื่อมองค์ความรู้กับการพัฒนาสังคม เพื่อสนับสนุนให้ชุมชนสามารถพัฒนาระบบดูแลผู้สูงอายุที่มีรากฐานจากทุนทางสังคมและภูมิปัญญาของตนเองได้อย่างต่อเนื่อง
ภาพกิจกรรม
