สสส. สำนัก 9 สนับสนุนการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ผ่าน ศวพช. มหาวิทยาลัยสยาม สานพลังมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่นอีสาน พัฒนาต้นแบบ 2 ตำบล สร้างแกนนำ 102 คน จับคู่ดูแล 86 คู่ พร้อมต่อยอดสู่แนวคิด “อุบลราชธานีเมืองปันฮัก”
ศูนย์วิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (ศวพช.) มหาวิทยาลัยสยาม สะท้อนบทบาทสถาบันอุดมศึกษาในการนำองค์ความรู้และกระบวนการทางวิชาการไปหนุนเสริมการพัฒนาชุมชน ผ่านการดำเนินโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุระดับพื้นที่ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ (สำนัก 9) โดย ศวพช. มีบทบาทในการร่วมกำหนดกรอบการพัฒนา สนับสนุนกระบวนการเรียนรู้ และเชื่อมโยงบทเรียนจากการปฏิบัติจริงของพื้นที่สู่การพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมสังคมที่ตอบโจทย์สังคมสูงวัย
หนึ่งในผลลัพธ์สำคัญของการดำเนินงาน คือ “ชุมชนปันฮัก” นวัตกรรมสังคมที่พัฒนาและขับเคลื่อนโดยมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่นอีสาน ร่วมกับแกนนำผู้สูงอายุและภาคีเครือข่ายในตำบลขามใหญ่ อำเภอเมืองอุบลราชธานี และตำบลเหล่าบก อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี โดยมุ่งส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีบทบาทเป็นทั้งผู้ให้และผู้รับการดูแล ผ่านการสร้างความสัมพันธ์และระบบช่วยเหลือเกื้อกูลที่ใช้พลังของคนในชุมชนเป็นฐาน
ผลการดำเนินงานสามารถพัฒนาแกนนำ “ชุมชนปันฮัก” ได้ 102 คน และสร้างระบบจับคู่ดูแลแบบ “คู่บัดดี้” จำนวน 86 คู่ เพื่อเยี่ยมบ้านและช่วยเหลือผู้สูงอายุติดบ้าน ติดเตียง และกลุ่มเปราะบางอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานเชื่อมโยงกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่าย ผลการดำเนินงานพบว่าแกนนำมีสุขภาวะด้านจิตใจและสังคมดีขึ้น และผู้สูงอายุบางรายกลับมามีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคมมากขึ้น สะท้อนคุณค่าของการพัฒนาที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการให้บริการ แต่เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุเป็นพลังสำคัญในการดูแลกันและกัน
ความก้าวหน้าดังกล่าวนำมาสู่การจัดเวทีสานพลัง “ชุมชนปันฮัก ผู้สูงอายุ” สู่สุขภาวะอยู่ดีมีสุข เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ณ โรงแรมสุนีย์ แกรนด์ จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีนายภูษิต น้อยโสภากุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี เป็นประธานเปิดงาน พร้อมด้วยผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยบริการสุขภาพ สถาบันการศึกษา แกนนำผู้สูงอายุ และภาคีเครือข่ายเข้าร่วมประมาณ 120 คน เพื่อแลกเปลี่ยนบทเรียนและร่วมกำหนดแนวทางขับเคลื่อนการดูแลผู้สูงอายุด้วยพลังชุมชน
ภายในเวทีมีการนำเสนอผลการดำเนินงานและบทเรียนจากพื้นที่นำร่องทั้งสองตำบล พร้อมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวทางการต่อยอดนวัตกรรมสังคม โดยมี ผศ.ดร.เนตร หงษ์ไกรเลิศ จากศูนย์วิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยสยาม ร่วมแลกเปลี่ยนแนวทางการพัฒนาองค์ความรู้จากประสบการณ์พื้นที่ และรองศาสตราจารย์ ดร.ชะนวนทอง ธนสุกาญจน์ ผู้ทรงคุณวุฒิจาก สสส. ร่วมให้ข้อเสนอแนะต่อการดำเนินงานและแนวทางขยายผลในระยะต่อไป
บทบาทของ ศวพช. ในการดำเนินงานครั้งนี้ จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการประสานงานหรือสนับสนุนโครงการ แต่เป็นการทำหน้าที่ภาคีวิชาการที่ร่วมวางกรอบการพัฒนา หนุนเสริมกระบวนการเรียนรู้ และสนับสนุนการสังเคราะห์องค์ความรู้จากการปฏิบัติจริง เพื่อให้ประสบการณ์และนวัตกรรมที่เกิดจากชุมชนสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาพื้นที่อื่น ตลอดจนเป็นฐานความรู้สำหรับการพัฒนาแนวทางเชิงนโยบายในอนาคต
เวทีครั้งนี้ยังเปิดโอกาสให้ภาคีเครือข่ายร่วมผลักดันแนวคิด “อุบลราชธานีเมืองปันฮัก ร่วมสร้างสังคมสูงวัยที่มีคุณค่า ปลอดภัย และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” ซึ่งสะท้อนโอกาสในการเชื่อมโยงนวัตกรรมสังคมจากสองตำบลไปสู่ความร่วมมือด้านการดูแลผู้สูงอายุในระดับจังหวัด
การดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยสยามในการเชื่อมโยงองค์ความรู้กับการพัฒนาสังคม ผ่านความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสนับสนุน ภาคีวิชาการ องค์กรพัฒนาในพื้นที่ และชุมชน โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและสร้างสังคมที่คนทุกช่วงวัยสามารถดูแลเกื้อกูลกันได้อย่างต่อเนื่อง
ภาพกิจกรรม
